ما خود می‌دانیم ۹۶ درصد زمین ایران با کم آبی مواجه است

بنجامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی، مدتی است با بهانه‌­های مختلف و با استفاده از فضای مجازی و شبکه­‌های اجتماعی سعی در صحبت با مردم ایران و برقراری ارتباط با آن­ها دارد. زمانی می­‌گوید ایرانیان اگر آزادی داشته باشند، شلوار جین به پا می ­کنند و زمانی به علیرضا کریمی کشتی­‌گیر کشورمان پیام می­‌دهد و دایه­ مهربان­تر از مادر می‌­شود. همین هفته هم در خطاب به مردم ایران از حل مشکلات آب آنها سخن می‌­گوید. وی در این پیام ویدیویی پیشنهاد کمک به ایران برای حل مشکل کم ­آبی را مطرح می‌کند. در آغاز این پیام از پارچ آبی که کنار دست دارد، لیوانی پر می‌­کند و جرعه ­ای می‌­نوشد. 

سپس می‌گوید قصد دارد پیشنهادی بی‌­سابقه به ایران ارائه کند. پیام، درست دو روز پس از راهپیمایی روز قدس منتشر می‌­شود. راهپیمایی که در آن میلیون­ها ایرانی در سرتاسر کشور شعار مرگ بر اسرائیل سر داده‌­اند و او حالا بی توجه به این شعارها سخاوت‌مندانه انگار مقابل دوربین حاضر شده و مدعی است یک پیشنهاد بی‌­سابقه برای­شان دارد. پیشنهادی برای ادامه حیات دشمن. پیشنهادی در حوزه­ آب. پیشنهادی که با مقدمه­ چینی و با آب و تاب فراوان آن ­را ارائه می­‌کند.

وی مردم ایران را قربانی یک رژیم بی­رحم و استبدادی می­‌خواند که حتی آب مورد نیازشان را نیز از آنها دریغ می‌­کند و مدعی می‌­شود اسرائیل از مردم ایران حمایت می‌­کند. فارغ از اهداف مشخص او در این نوع ارتباط­گیری با مردم ایران، فارغ از این که سعی دارد به جای چهره­ای که به آن مشهور است، به جای پیام ­آور جنگ و نفرت، از چهره­ای رونمایی کند که پیام­ها در حمایت از دشمن خود و از مردم ایران دارد و بحران آب را درد مشترک دو ملت می­‌داند، فارغ از اینها همه، به گمانم وی بازی هوشمندانه­‌ای را آغاز کرده و نمایشی تماشاگر پسند ارائه می­‌دهد. پیش و بیش از همه از موضوعی سخن می‌­گوید که امروز یکی از معضلات کشور است. معضلی که کم کم ابعاد امنیتی به خود می­‌گیرد و بخش قابل توجهی از استان­های کشور به آن دچار است. فکر می­‌کنم توجه به چند نکته در این باب ضروری است.

نخست این که ایران مشکل آب دارد. در این بحثی نیست. ایران سرزمینی است سخت و خشک که در منطقه­‌ای کم آب واقع شده و به استثنای دو منطقه­ کم ارتفاع یکی در ساحل خزر و دیگری در خوزستان، پوشیده است از کوه و از بیابان. دو بیابان بزرگ ایران، دشت کویر و دشت لوت تقریبا غیر قابل سکونت­‌اند. اینجا زمین فراوان است، اما آب کمیاب. سالهاست این کشور با پدیده­ خشک­سالی دست و پنجه نرم می‌کند. آب از دیرباز عنصری حیاتی برای ایرانیان بوده و مقدس شمرده می‌­شده. ایرانی­ها هشتمین ماه سال و دهمین روز هر ماه را آبان نام گذاری کرده‌­اند.

در تاریخ، در ادبیات، و در اساطیر ایرانی به وضوح نقش آب را می­‌توان دید. برای مثال قدمت واژه میرآب در ادب فارسی خود گواه اهمیت آن برای ما از دیرباز است. در اساطیر ایرانی هم آب نقش ویژه و پر رنگی دارد. آب مظهر حیات است و درمان­گر. مثال دیگر گذر از آب است یا آزمون آب، شست و شوی نمادین در آب، پاک شدن و روئین تن شدن.

نمونه­ اش اسفندیار و غسلی که زرتشت در آب حیات می‌­دهدش و حاصل روئین تنی اوست. افزون بر این­ها امروز ایرانی­ها بیش از هر زمان دیگری با مشکلات ناشی از کمبود آب مواجه شده‌­اند. نتانیاهو درست روی نقطه‌­ای انگشت گذاشته که امروز نقطه ضعف ماست، نقطه­ ضعفی که در صورت عدمِ تدبیر، تبدیل به تهدید می­‌شود.

وی در این پیام که در شبکه‌­های اجتماعی منتشر کرده با اشاره به داده‌های سازمان هواشناسی می­‌گوید: «نود و شش درصد از زمین‌های ایران به نوعی با مشکل کم‌آبی مواجه‌اند». این واقعیت هم بر کسی پوشیده نیست، سالهاست مردم و مسئولان ایرانی با این مشکل آشنا شده و حداقل در بیان، حل مشکل آب دغدغه دولت­های جمهوری اسلامی ایران است، او اما سعی دارد خلاف این موضوع را القا کند. با این همه ناچار به صحبت­‌های عیسی کلانتری معاون رئیس جمهور و ریاست سازمان محیط زیست اشاره می­‌کند که «وزیر پیشین کشاورزی ایران گفته که به دلیل آسیب‌های زیست محیطی ناشی از بحران آب، ۵۰ میلیون ایرانی مجبور به ترک محل زندگی خود خواهند شد».

در این هم البته تردیدی نیست که اگر راه چاره ای برای این داستان اندیشه نشود، ایران با بحران­های بزرگی مواجه خواهد شد، حداقل در تامین امنیت غذاییِ جمهوری اسلامی ایران با ادامه روند فعلی با چالش­های عمیقی رو به رو خواهیم شد. به ویژه در تامین نیازهای غذایی کشور بدون وابستگی به خارج.

به طور متوسط میانگین نیاز غذایی ایرانیان (ADER) 2390 کیلو کالری در روز برآورد شده است. ایران این میزان کالری را از منابع مختلف گیاهی و حیوانی باید تامین کند. بخشی از این نیاز در داخل تولید می‌­شود و بخشی هم توسط واردات تامین می­‌شود.

با توجه به حجم آبی که تولید در بخش زراعی، باغی و دامی در ایران به خود اختصاص می­‌دهد، پیش بینی چندان دور از واقعیتی نیست این که در آینده با کمبود بیشتر آب، ناچار واردات مواد غذایی وزن بیشتری را نسبت به تولید در داخل به خود اختصاص دهد و این یعنی وابستگی بیشتر به خارج از مرزها.

در ادامه نتانیاهو به مشکل کم آبی اسرائیل نیز اشاره می­‌کند: «اسرائیل هم با چالش آب روبرو است. ما فن­آوری­های پیشرفته­‌ای برای حل این مشکل توسعه داده­‌ایم» وی می­‌گوید آنها مشکل کم آبی را با پیشرفت تکنولوژی پشت سر گذاشته­‌اند، سپس به پیشرفت‌های این رژیم در مبارزه با کم‌آبی و مدیریت آب اشاره می­‌کند و می­‌گوید این رژیم تقریبا ۹۰ درصد از فاضلاب خود را تصفیه و بازیافت می­‌کند. بیشتر از هر کشور دیگری در دنیا.

وی همچنین مدعی می­‌شود که آنها آبیاری قطره­‌ای را اختراع کرده­‌اند: «ما آبیاری قطره­ای را انتخاب اختراع کرده­‌ایم، تکنولوژی­های ما مواد مغذی مورد نیاز برای هر گیاه را به صورت دقیق مشخص می­‌کند». اما آنچه نتانیاهو به عنوان آبیاری قطره­ای اشاره می­‌کند، چیزی است فراتر از آبیاری. این که مواد مغذی گیاه متناسب با نیازهایش به آن داده شود، مطلب جدیدی نیست و بخشی از “کشاورزی دقیق” یا (Precision Agriculture) است. اتفاقا محدود به منابع آبی هم نیست. در این کشاورزی که قدمت آن به دهه هشتاد میلادی می­‌رسد، نهاده­‌ها توسط ماشین­های با نرخ کاری متغیر (VRT)، بر اساس نیاز لازم اعمال می­‌شوند؛ این نیاز توسط سیستم­‌های سنجش از راه دور (ماهواره­‌ها و رادارها)، سنسورها­ و سنجیده شده و پس از تهیه نقشه‌­های الکترونیکی، اطلاعات به ماشین­های کشاورزی داده می­‌شود تا بر اساس این اطلاعات عملیات مختلف کشاورزی را انجام دهند.

تفاوت اساسی میان کشاورزی دقیق و مرسوم، جدا از به کارگیری فناوری فضایی و سایر سیستم­های جانبی، در اندازه کوچکترین سطح مزرعه به عنوان واحد مدیریتی است. در واقع ایده کشاورزی دقیق بر اساس کوچکترین سطح ممکن به عنوان واحد مدیریتی، بنا نهاده شده. ایده‌­ای که بسیار شبیه است به کشاورزی اولیه؛ زمانی که کشاورز با دست خود هر یک از بوت­ه‌ها را به طور جداگانه می­‌کاشت. امروز کشاورزی دقیق به مدد پیشرفت مکانیزاسیون در حوزه­‌های مختلف کاربرد دارد. برای مثال تغییرات در جیره دام با توجه به تولید شیر. یا همان که نخست وزیر رژیم صهیونیستی به عنوان اختراع این رژیم به آن اشاره می­‌کند و می­‌افزاید: «ما به کشاورزان ایرانی نشان می‌دهیم چگونه از خشکسالی فرار کرده و خانواده خود را سیر کنند». آبیاری دقیق نیاز­های گیاه را در زمان مشخص با بهترین راندمان و پراکندگی ممکن پاسخ می‌دهد. در بیانی اجمالی آبیاری دقیق کاربرد میزان دقیق آب یا کاربرد آب در مکان و زمان دقیق محسوب می­‌شود، راهی که عاقبت به صرفه جویی در مصرف آب و به افزایش بهره­‌وری منتهی می­‌شود، راهی که ایران از سال­ها پیش در آن قدم نهاده است.

مطلبی که نباید فراموش کرد این است که رژیم صهیونیستی، بر خلاف ادعای نخست وزیرش تنها با مدد از مکانیزاسیون کشاورزی، مشکل آب خود را حل نکرده. بخش عمده­ای از نیاز آبی این رژیم از منابع آبی مناطق اشغال شده توسط این حکومت تامین می­‌شود. جست و جویی ساده در اینترنت نشان می­‌دهد بدون سرقت از این منابع، از مناطق اشغالی کرانه باختری و جنوب لبنان گرفته تا بلندی­های جولان، تامین نیاز آبی این رژیم ممکن نخواهد بود. مطلبی که نخست وزیر این رژیم اشغالگر به آن هیچ اشاره­‌ای نمی­‌کند.

بعد از این مقدمه طولانی، بالاخره در انتهای این پیام ویدیویی نتانیاهو از پیشنهاد بی‌­سابقه‌­اش پرده بر می‌دارد. اما این پیشنهاد سخاوتمندانه چیست؟ پیشنهادی که حالا بعد از ادعاهای فراوان نخست وزیر رژیم صهیونیستی، مخاطب ایرانی باید منتظرش باشد.

این پیشنهاد وب‌سایتی است که قرار است توسط این رژیم برای کاربران ایرانی راه‌اندازی شود، وب­سایتی به فارسی که در آن روش‌های بازیافت آب و استفاده مجدد از آن، شرح داده می‌شود. پیشنهادی که نشان می‌دهد بر خلاف آنچه دوربین به تصویر می­‌کشد، پارچ آب نخست وزیر رژیم اشغالگر اسرائیل خالی­‌تر از چیزی است که به نمایش درآمده است.

نخست وزیر رژیم اسرائیل خود، اما بیش از هر شخص دیگری می­‌داند حوض نقاشی­‌اش بی ماهی است، اما آن­چنان بازیگر توان­مندی است که انتظار داشته باشد، در پایان نمایش، عده­‌ای برایش دست بزنند و هورا بکشند، عده­‌ای هم در مقابل، او را هو کنند و بعد، دو طرف بپیچند به پر و بال هم و در این میان اصل داستان فراموش شود.

فکر می­‌کنم اصل داستان نه یاوه­‌های نتانیاهوست، که این است که ما با وجود سابقه­ تاریخی فراوان، با وجود اهمیتی که آب و حفاظت از منابع آبی برای اجداد ما داشته، با وجود تجربه و دانش بومی که در طی این سالیان دراز کسب کرده­‌ایم، با وجود خیل عظیم متخصصان کشاورزی و متخصصان­‌مان در مهندسی آب و منابع طبیعی، هنوز در این حوزه مشکل داریم و یک جای کارمان می­‌لنگد انگار که اگر این طور نبود، زنگ خطر آبی مدتها در گوش­مان صدا نمی­‌کرد که با این­ها همه هم­چنان باقی است حکایت ما و بی آبی­.

محمد امامی m.emami@srbiau.ac.ir دانشجوی دکترای مکانیزاسیون کشاورزی و تحلیل­گر امنیت غذایی

انتهای پیام/ب

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *